Vào cuối tháng 01/2026, Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức công bố nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện. Sự kiện này không chỉ đánh dấu chặng đường 35 năm hợp tác mà còn mở ra những cơ hội đột phá trong nhiều lĩnh vực.
Dấu mốc lịch sử này được xác lập nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa theo lời mời của phía Việt Nam. Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm đặc biệt khi hai bên vừa nhìn lại hành trình 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1990 – 2025).
Cũng trong chuyến thăm này, Việt Nam vinh dự trở thành quốc gia đầu tiên trong khối ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) thiết lập mối quan hệ ở cấp độ cao nhất với EU. Đây là minh chứng cho vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới.
Những định hướng quan trọng trong mối quan hệ mới
Việc nâng cấp quan hệ tập trung vào nhiều định hướng chiến lược nhằm mang lại lợi ích thực tế cho người dân và doanh nghiệp hai bên:
1. Kinh tế và thương mại: đòn bẩy từ Hiệp định EVFTA
Kinh tế tiếp tục được xác định là động lực trung tâm. Hai bên cam kết tận dụng tối đa Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) để tăng cường kim ngạch xuất nhập khẩu.
EU hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ 03 của Việt Nam, và mối quan hệ mới sẽ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào thị trường 27 quốc gia châu Âu với những tiêu chuẩn khắt khe nhưng đầy tiềm năng.
2. Công nghệ và đổi mới sáng tạo: trụ cột của tương lai
Một điểm mới đáng chú ý là việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành một trong những trụ cột chính. Hai bên sẽ đẩy mạnh hợp tác trong các ngành công nghệ cao như:
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Năng lượng, nguyên liệu, công nghệ cao, bán dẫn
- Chuyển đổi số
3. Chuyển đổi xanh và năng lượng sạch
EU cam kết hỗ trợ Việt Nam trong lộ trình chuyển đổi năng lượng công bằng, phát triển kinh tế tuần hoàn và ứng phó với biến đổi khí hậu. Đây là cơ hội để Việt Nam tiếp cận nguồn vốn xanh và công nghệ hiện đại từ châu Âu để xây dựng một nền kinh tế bền vững hơn.
4. Phát triển kinh tế biển và gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU
Hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác về kinh tế biển. Một trong những mục tiêu quan trọng là hỗ trợ Việt Nam xây dựng nghề cá bền vững, từ đó sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU (cảnh báo của EU đối với hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định) đối với thủy sản Việt Nam, giúp ngư dân và doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản rộng đường sang châu Âu.
5. An ninh và quản trị khủng hoảng
Hợp tác về an ninh mạng, an ninh hàng hải và các hoạt động gìn giữ hòa bình sẽ được tăng cường. Điều này góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định và tự do hàng hải tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Tầm nhìn chiến lược cho tương lai
Việc Việt Nam và EU nâng cấp quan hệ ngoại giao lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện giúp hai bên giảm bớt sự phụ thuộc vào các thị trường đơn lẻ, tăng cường khả năng chống chịu trước những biến động của kinh tế toàn cầu.
Đối với EU, Việt Nam là một “mắt xích” quan trọng để tiếp cận thị trường Đông Nam Á năng động. Ngược lại, đối với Việt Nam, EU là đối tác hàng đầu về công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng cao. Sự kết hợp này được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu hợp tác giữa một tổ chức khu vực lớn hàng đầu thế giới với một quốc gia đang phát triển năng động.
Bước sang trang mới này, mối quan hệ Việt Nam – EU hứa hẹn sẽ mang lại những bước tiến nhảy vọt, không chỉ về con số tăng trưởng mà còn về chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững cho cả hai phía.
